Mindfulness

Je kunt je gedachten niet stoppen, maar je kunt wel stoppen ze te geloven. Dat is eigenlijk de kern van ‘mindfulness’, of aandachttraining. Een steeds meer gebruikte methode om, zoals dat zo mooi heet, ‘in het hier en nu te zijn’, en je niet te laten beheersen door pijn, verdriet, boosheid en andere ondermijnende gevoelens. 

Letterlijk betekent ‘mindful’ in het Nederlands ‘opmerkzaam’. Aandachttraining leert je dan ook om je bewust te zijn van alles wat zich hier en nu voordoet.

In het moment

Veel van onze pijn wordt veroorzaakt door onze eigen (negatieve)gedachten over situaties; het verhaal dat wij er zelf omheen bedenken. We brengen veel tijd door met gepieker over verleden en toekomst, en zijn niet met onze aandacht bij waar we nu zijn, wat we nu doen, wat er nu is.

Mindful zijn betekent dan ook dat je aanwezig bent in het moment. Belangrijk daarbij is, dat je over dat wat zich op dat moment aandient niet oordeelt. Want het zijn juist onze oordelende gedachten die gebeurtenissen of herinneringen pijnlijk maken, en weer tot boosheid, verdriet e.d. kunnen leiden.
Dus: je observeert, accepteert, en laat weer los.

Levenshouding

Momenten waarop je in het hier en nu bent, ken je echt al wel. Als je naar prachtige muziek aan het luisteren bent en daar helemaal in op gaat, bijvoorbeeld. Als je een inspirerend gesprek hebt met je partner, een goede vriend of vriendin, waarbij je het gevoel hebt dat je elkaar écht bereikt en verstaat. Als je aan het koken bent met al je aandacht en al je zintuigen, en echt opgaat in het samenstellen, proeven, kruiden etc. van je gerechten. Wat je doet is goed, en je hebt geen bijkomende, afleidende, of oordelende gedachten van ‘Straks moet ik…’ of ‘Wat als ik…’.

Maar misschien zijn dat soort momenten vrij zeldzaam voor je, en overkomen ze je eerder dan dat je ze zelf creëert. Dat geldt voor de meesten van ons. Het is heel goed mogelijk om mindfulness te trainen en meer tot een levenshouding te maken. Dat gaat niet vanzelf, en niet van de ene dag op de andere.

Loslaten

Aandachtig leven helpt je op de eerste plaats om meer te genieten van de dingen om je heen, van het kleine geluk dat zich in het hier en nu voordoet. Maar op een dieper niveau kan mindfulness je helpen om je gedachten niet meer voor waar te nemen. Als je jezelf dat aan kunt leren, kun je jezelf een hoop pijn besparen. Negatieve gedachten willen we niet graag hebben. We zijn misschien geneigd om onszelf te verbieden die te hebben. Om te proberen gauw aan iets anders te denken. Om er een oordeel over te hebben. Dat zijn geen zinvolle methoden. Wat je weg probeert te stoppen komt altijd als een boemerang weer terug, en met de negatieve oordelen trap je jezelf nog verder de grond in. Als je mindfulness traint, kun je op den duur die gedachten zien als niet meer dan dat: gedachten. Ze komen en ze gaan, als passerende vogels. Je kijkt ernaar en laat ze weer gaan.

Niet oordelen

Wanneer wij pijn, stress, vervelende gevoelens ervaren, dan willen we daar iets aan doen. Zo zit de mens in elkaar: als iets vervelend is, bedenkt hij hoe hij er vanaf kan komen en voert dat uit. Maar bij (innerlijke) pijn werkt dat juist averechts. Door dat krampachtige proberen het ‘op te lossen’, het vechten tegen de situatie zoals hij is, worstelen we ons er alleen maar verder in.

Je kent misschien wel de uitspraak “Stel het is oorlog, en niemand gaat er naartoe”. Dat is wat mindfulness je wil leren. In je hoofd speelt zich een strijd af, en jij doet niet mee. Je kijkt alleen maar toe. Ook daarmee wordt een automatisme doorbroken. In plaats van je mee te laten slepen, stap je eruit. Je neemt waar wat er gebeurt, op een vriendelijke, niet-oordelende manier. Je hebt de gedachte wel, maar je identificeert je er niet mee. Het zijn maar gedachten, het is niet de waarheid. Als je het gevecht opgeeft, zul je merken dat er ontspanning komt, en daardoor ruimte voor verandering.

In coaching en counseling maak ik veel gebruik van mindfulness en oefeningen uit de mindfulness.

Deze tekst is een bewerking van een artikel dat ik eerder schreef voor SimplifyLife.